چگونه یک پلان حرفهای طراحی کنیم؟ راهنمای گامبهگام طراحی پلان از صفر تا صد
چگونه یک پلان حرفهای طراحی کنیم؟ راهنمای گامبهگام طراحی پلان از صفر تا صد
اگر دانشجوی معماری باشید یا به تازگی وارد بازار کار شده باشید، احتمالاً بارها این اتفاق را تجربه کردهاید.
پروژهای را طراحی میکنید.
در نگاه اول همه چیز خوب به نظر میرسد.
اتاقها سر جای خود هستند.
پذیرایی طراحی شده است.
آشپزخانه مشخص است.
حتی شاید نما را هم طراحی کرده باشید.
اما وقتی استاد، کارفرما یا یک معمار باتجربه پلان را بررسی میکند، ایرادها یکی پس از دیگری ظاهر میشوند.
«نورگیری این فضا ضعیفه.»
«چرا پله اینجاست؟»
«سیرکولاسیون مشکل داره.»
«متراژ زیادی هدر رفته.»
«این اتاق قابل مبلمان نیست.»
در چنین شرایطی بسیاری از دانشجویان تصور میکنند مشکل از استعداد آنهاست.
اما واقعیت چیز دیگری است.
بیشتر مشکلات طراحی پلان به دلیل نداشتن یک فرآیند مشخص برای طراحی است.
معماران حرفهای هنگام طراحی پلان صرفاً چند فضا را کنار هم قرار نمیدهند.
آنها یک مسیر فکری مشخص را دنبال میکنند.
در این مقاله قصد داریم دقیقاً همین فرآیند را بررسی کنیم.
اگر میخواهید یاد بگیرید چگونه یک پلان حرفهای طراحی کنید، این راهنما میتواند نقطه شروع بسیار خوبی باشد.
طراحی پلان چیست و چرا اهمیت دارد؟
بسیاری از افراد تصور میکنند مهمترین بخش معماری نماست.
اما معماران باتجربه نظر متفاوتی دارند.
اگر نما لباس ساختمان باشد، پلان شخصیت ساختمان است.
پلان تعیین میکند:
افراد چگونه در فضا حرکت کنند.
نور چگونه وارد ساختمان شود.
فضاها چگونه با یکدیگر ارتباط داشته باشند.
کیفیت زندگی ساکنان چگونه باشد.
یک نمای زیبا میتواند توجه افراد را جلب کند.
اما این پلان است که کیفیت واقعی ساختمان را مشخص میکند.
مرحله اول: تحلیل زمین؛ جایی که طراحی واقعی آغاز میشود
یکی از بزرگترین اشتباهات دانشجویان معماری این است که بلافاصله طراحی را شروع میکنند.
آنها فایل اتوکد را باز میکنند.
چند دیوار رسم میکنند.
و طراحی آغاز میشود.
اما معمار حرفهای قبل از ترسیم اولین خط، تحلیل میکند.
چه چیزهایی باید بررسی شوند؟
ابعاد و شکل زمین
آیا زمین مستطیل است؟
مربع است؟
یا شکل نامنظمی دارد؟
شکل زمین تأثیر مستقیمی بر نحوه طراحی پلان خواهد داشت.
جهتهای جغرافیایی
جهت تابش خورشید یکی از مهمترین عوامل طراحی است.
پیش از هر تصمیمی باید بدانید:
شمال کجاست؟
جنوب کجاست؟
بهترین نور از کدام سمت تأمین میشود؟
دسترسیها
ورودی سواره و پیاده از کدام سمت است؟
همسایگیها چگونه هستند؟
دیدهای مطلوب و نامطلوب کداماند؟
ضوابط شهرداری
بسیاری از طرحهای دانشجویی در اجرا غیرقابل ساخت هستند.
دلیل؟
عدم توجه به ضوابط.
قبل از طراحی باید محدودیتهای پروژه مشخص شوند.
مرحله دوم: شناخت نیازهای پروژه
فرض کنید دو ساختمان هر دو ۲۰۰ متر زیربنا دارند.
آیا پلان آنها باید مشابه باشد؟
قطعاً خیر.
چرا؟
زیرا کاربران متفاوت هستند.
یک خانواده دو نفره نیازهای متفاوتی نسبت به یک خانواده شش نفره دارد.
یک ویلای تفریحی نیازهای متفاوتی نسبت به یک آپارتمان شهری دارد.
قبل از طراحی باید پاسخ سؤالات زیر مشخص شود:
چند نفر قرار است در ساختمان زندگی کنند؟
سبک زندگی آنها چگونه است؟
چند اتاق خواب نیاز دارند؟
فضای کار خانگی لازم است؟
مهمان زیاد دارند؟
معمار حرفهای قبل از طراحی فضاها، کاربران را طراحی میکند.
مرحله سوم: زونبندی فضاها
در این مرحله هنوز نباید دیوارها را رسم کنید.
بله، درست خواندید.
یکی از اشتباهات رایج دانشجویان این است که خیلی زود وارد طراحی جزئیات میشوند.
ابتدا باید زونها مشخص شوند.
زون عمومی
پذیرایی
نشیمن
غذاخوری
زون خصوصی
اتاق خوابها
سرویس اختصاصی
فضای استراحت
زون خدماتی
آشپزخانه
انباری
رختشویخانه
وقتی زونها مشخص شوند، طراحی بسیار منطقیتر خواهد شد.
مرحله چهارم: جانمایی هسته ارتباطی
این مرحله جایی است که بسیاری از پلانهای دانشجویی دچار مشکل میشوند.
هسته ارتباطی شامل:
پله
آسانسور
راهروهای اصلی
است.
بسیاری از افراد ابتدا کل پلان را طراحی میکنند و سپس به دنبال فضایی برای پله میگردند.
اما معماران حرفهای برعکس عمل میکنند.
هسته ارتباطی یکی از اولین بخشهایی است که تعیین میشود.
چون روی کل سازماندهی پلان تأثیر میگذارد.
مرحله پنجم: جانمایی فضاهای اصلی
حالا زمان آن رسیده که فضاهای اصلی را جانمایی کنیم.
اما نه به صورت تصادفی.
پذیرایی
بهترین نور را دریافت کند.
دسترسی مناسب داشته باشد.
آشپزخانه
ارتباط منطقی با غذاخوری داشته باشد.
تهویه مناسب داشته باشد.
اتاق خوابها
در بخش خصوصی ساختمان قرار گیرند.
آرامش و حریم خصوصی داشته باشند.
این مرحله یکی از مهمترین بخشهای طراحی پلان است.
مرحله ششم: طراحی سیرکولاسیون
یکی از تفاوتهای اصلی بین پلان دانشجویی و پلان حرفهای همین بخش است.
سیرکولاسیون یعنی نحوه حرکت افراد در ساختمان.
از خودتان بپرسید:
اگر وارد ساختمان شوم چگونه حرکت خواهم کرد؟
برای رسیدن به اتاق خواب چه مسیری را طی میکنم؟
آیا مهمان وارد حریم خصوصی میشود؟
آیا مسیرها کوتاه و منطقی هستند؟
هرچه مسیرها واضحتر باشند، کیفیت پلان بالاتر خواهد بود.
مرحله هفتم: کنترل نورگیری
در این مرحله باید نور طبیعی را بررسی کنید.
فضاهای اصلی مانند:
پذیرایی
نشیمن
اتاق خوابها
باید نور کافی دریافت کنند.
اگر در این مرحله متوجه مشکل شدید، هنوز زمان اصلاح وجود دارد.
مرحله هشتم: کنترل ابعاد استاندارد
بسیاری از پلانها روی کاغذ عالی به نظر میرسند.
اما وقتی مبلمان اضافه میشود مشکلات آشکار میشوند.
بنابراین باید موارد زیر بررسی شوند:
ابعاد اتاق خواب
عرض راهروها
ابعاد سرویسها
فضای حرکت اطراف مبلمان
طراحی پلان بدون کنترل استانداردها تقریباً همیشه به مشکل ختم میشود.
مرحله نهم: مبلمانگذاری
یکی از رازهای طراحی حرفهای همین مرحله است.
هر فضای مهم باید مبلمان شود.
اگر مبلمان به درستی در فضا قرار نگیرد، احتمالاً ابعاد فضا مناسب نیست.
بسیاری از ایرادها در همین مرحله آشکار میشوند.
مرحله دهم: حذف پرتهای پلان
معمار حرفهای به هر متر مربع اهمیت میدهد.
در این مرحله باید به دنبال موارد زیر باشید:
راهروهای اضافی
گوشههای مرده
شکستهای غیرضروری
فضاهای بدون عملکرد
هرچه پلان سادهتر و کارآمدتر باشد، ارزش بیشتری خواهد داشت.
مرحله یازدهم: بازبینی و اصلاح پلان
اکثر دانشجویان فکر میکنند طراحی وقتی تمام میشود که آخرین دیوار رسم شود.
اما واقعیت این است که طراحی واقعی در مرحله اصلاح آغاز میشود.
معماران حرفهای بارها پلان خود را بازبینی میکنند.
آنها از خود میپرسند:
آیا مسیرها منطقی هستند؟
آیا نور کافی وجود دارد؟
آیا حریم خصوصی رعایت شده؟
آیا متراژ هدر رفته است؟
همین بازبینیهای مداوم تفاوت بین یک پلان معمولی و یک پلان حرفهای را ایجاد میکند.
اشتباهاتی که نباید در طراحی پلان مرتکب شوید
در طول سالها آموزش معماری، برخی اشتباهات بارها تکرار شدهاند:
جانمایی اشتباه پله
نورگیری ضعیف
ابعاد نامناسب فضاها
سیرکولاسیون پیچیده
پرت شدن متراژ
نادیده گرفتن مبلمان
طراحی بدون تحلیل زمین
اگر بتوانید فقط همین اشتباهات را کنترل کنید، کیفیت پلانهای شما به شکل محسوسی افزایش پیدا خواهد کرد.
چگونه در طراحی پلان حرفهای شویم؟
هیچ معمار حرفهای یک شبه حرفهای نشده است.
طراحی پلان مهارتی است که با:
مطالعه
مشاهده پروژههای واقعی
تحلیل نمونههای موفق
تمرین مداوم
دریافت بازخورد
تقویت میشود.
اگر میخواهید فرآیند طراحی پلان را به صورت پروژهمحور یاد بگیرید، میتوانید از آموزشهای موجود در
سایت محمد طاهری
استفاده کنید.
همچنین در بخش
دورههای آموزشی معماری
آموزشهای تخصصی بیشتری در این زمینه ارائه شده است.
جمعبندی
طراحی پلان حرفهای چیزی فراتر از رسم چند دیوار و اتاق است.
یک پلان موفق از تحلیل زمین آغاز میشود، با شناخت کاربران ادامه پیدا میکند، از جانمایی صحیح فضاها عبور میکند و در نهایت با اصلاح و بازبینی مداوم به نتیجه میرسد.
اگر این مراحل را به صورت اصولی انجام دهید، نه تنها کیفیت پروژههای دانشگاهی شما افزایش پیدا میکند، بلکه آمادگی بیشتری برای ورود به بازار کار معماری خواهید داشت.
برای آشنایی بیشتر با مسیر آموزشی و سوابق حرفهای مجموعه میتوانید صفحه
درباره ما
را مطالعه کنید.
همچنین اگر به دنبال یادگیری عمیقتر فرآیند طراحی پلان و پروژههای واقعی معماری هستید، جزئیات
دوره معمار حرفهای
را مشاهده کنید یا از طریق
تماس با ما
سؤالات خود را مطرح نمایید.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.